hieuluat
Chia sẻ email
Thứ Ba, 22/11/2022
Theo dõi Hiểu Luật trên google news

Thừa kế đất hộ gia đình: Cách chia, xử lý tranh chấp thế nào?

Thừa kế đất hộ gia đình là gì? Văn bản pháp luật nào đang được áp dụng để thực hiện việc chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình? Xử lý tranh chấp đất thừa kế là đất cấp cho hộ gia đình thế nào? Cùng HieuLuat giải đáp trong bài viết phía dưới.

 

Mục lục bài viết
  • 1. Luật thừa kế đất hộ gia đình được áp dụng là luật nào?
  • 2. Cách chia thừa kế đất hộ gia đình thế nào?
  • 3. Xử lý tranh chấp thừa kế đất cấp cho hộ gia đình ra sao?
Câu hỏi: Xin chào Luật sư, gia đình tôi được cấp sổ đỏ đất mang tên hộ ông Nguyễn Văn A (tên của ông nội tôi).

Ông bà nội tôi đã mất cách đây khoảng 9 năm, bố tôi cũng đã mất cách đây khoảng 5 năm.

Nay gia đình tôi muốn sang tên sổ đỏ này cho bác cả, vì trước lúc mất ông bà nội tôi ở cùng bác cả, cũng là để thuận tiện làm nơi thắp hương, thờ cúng.

Tuy nhiên, trong gia đình chỉ có chú út nhà tôi là không đồng ý với việc phân chia này.

Vậy xin hỏi Luật sư, việc chia thừa kế đất hộ gia đình được thực hiện như thế nào?

Văn bản pháp luật nào đang quy định về vấn đề này?

Đồng thời, nếu chú út tôi nhất quyết không đồng ý với phương án phân chia của gia đình thì xử lý tranh chấp này ra sao?

Chào bạn, với những vướng mắc về việc chia thừa kế đất hộ gia đình như thế nào, chúng tôi xin được giải đáp như sau:

1. Luật thừa kế đất hộ gia đình được áp dụng là luật nào?

Trước hết, đất hộ gia đình được hiểu là đất mà hộ gia đình sử dụng đất được sử dụng thông qua việc được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất hoặc được nhận chuyển quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật.

Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và đang sống chung, có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng hoặc được nhận chuyển quyền như đã nêu ở trên (khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2013).

Do vậy, trước khi chia thừa kế hoặc lập di chúc đối với đất cấp cho hộ gia đình, cần phải xác định cụ thể phần tài sản nào được xác định là di sản thừa kế. Nói cách khác, xác định ai là người có quyền đối với thửa đất cấp cho hộ ông Nguyễn Văn A. Cụ thể:

  • Để xác định được phần đất này được cấp cho ai cần xác định rõ, đất này có nguồn gốc là được Nhà nước giao/cho thuê/công nhận hay hộ gia đình nhận chuyển nhượng;

  • Ngoài ra, phải xác định các thành viên được sử dụng đất hợp pháp tại thời điểm giao, cho thuê, công nhận, nhận chuyển quyền dựa trên quyết định giao, hợp đồng cho thuê, quyết định công nhận, danh sách những người được nhận chuyển quyền;

Thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự gồm thừa kế theo pháp luật hoặc thừa kế theo di chúc. Theo đó, thủ tục thừa kế đất hộ gia đình có thể được hiểu gồm:

Để lại tài sản thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc của người có tài sản là đất đai được cấp cho hộ gia đình;

Và nhận thừa kế tài sản là đất đai được cấp cho hộ gia đình;

Từ những phân tích, căn cứ nêu trên, có thể nhận thấy, một số văn bản luật điều chỉnh quan hệ thừa kế đất hộ gia đình hiện nay gồm có:

  • Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành;

  • Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành;

  • Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành;

  • Các văn bản pháp luật khác có liên quan;

Như vậy, văn bản pháp luật áp dụng trong trường hợp thừa kế đất hộ gia đình gồm một số những văn bản như chúng tôi đã nêu trên.

 

2. Cách chia thừa kế đất hộ gia đình thế nào?

Như đã phân tích ở trên, thừa kế đất hộ gia đình bao gồm thừa kế theo pháp luật và thừa kế theo di chúc. Phần tài sản được chia thừa kế là phần tài sản của người có di sản trong khối tài sản chung là đất cấp cho hộ gia đình.

Việc phân chia di sản thừa kế đất cấp cho hộ gia đình có một số đặc điểm cần lưu ý như sau:

Chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình theo pháp luật

Chia thừa kế đất cấp cho hộ gia đình theo di chúc

  • Chia thừa kế theo hàng thừa kế;

  • Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần tài sản như nhau nếu không có thỏa thuận khác;

  • Hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu hàng thừa kế trước không còn ai hoặc toàn bộ đã từ chối hưởng di sản hoặc không có ai được hưởng di sản thừa kế;

  • Những người cùng hàng thừa kế được quyền tặng cho phần tài sản mình hưởng cho nhau;

  • Nhận thừa kế theo phần được chỉ định trong di chúc;

  • Người được hưởng di sản thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc được nhận di sản thừa kế bằng ⅔ một suất thừa kế nếu chia theo pháp luật hoặc họ được hưởng phần ít hơn theo di chúc;

  • Phần tài sản được ghi nhận theo di chúc nhưng phần di chúc này không có giá trị pháp lý hoặc không được ghi nhận trong di chúc hợp pháp thì được chia theo pháp luật;

Trình tự, thủ tục phân chia di sản thừa kế đất hộ gia đình cũng giống như các trường hợp phân chia di sản thừa kế thông thường.

Điểm khác biệt là khi phân chia di sản thừa kế là đất hộ gia đình cần phải xác định rõ phần tài sản nào được coi là di sản, người lập di chúc/người được nhận di sản thừa kế được quyền định đoạt/nhận thừa kế đối với phần nào của tài sản.

Cụ thể, các bước phân chia di sản thừa kế là đất hộ gia đình được thực hiện như sau:

Bước 1: Họp mặt gia đình, lập biên bản họp mặt gia đình

Tuy không phải là bước bắt buộc phải thực hiện nhưng đây là bước đầu tiên, tiền đề để tiến hành giải quyết các bước tiếp theo.

Nếu là thừa kế theo di chúc thì cần chú ý xác định có người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc không (người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc gồm cha mẹ, vợ chồng, con chưa thành niên, con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động của người để lại di chúc);

Nếu là chia thừa kế theo pháp luật thì cần chú ý đến thỏa thuận về việc phân chia di sản thừa kế này của những đồng thừa kế;

Ngoài ra, buổi họp mặt gia đình của những người được hưởng di sản thừa kế cũng là để xác định có hay không người từ chối nhận di sản, các nghĩa vụ mà người có di sản để lại và các vấn đề khác xoay quanh tài sản thừa kế;

Theo thông tin bạn cung cấp, tài sản thừa kế này gia đình bạn dự định chuyển giao sang cho bác cả, vậy thì những người thừa kế còn lại có thể thực hiện thủ tục từ chối nhận di sản hoặc tặng cho phần tài sản mình được hưởng tại Bước 2 như dưới đây.

Bước 2: Lập văn bản nhận di sản thừa kế có công chứng/chứng thực

Văn bản khai nhận di sản thừa kế (áp dụng đối với việc nhận tài sản thừa kế theo di chúc hoặc trong trường hợp chỉ có duy nhất 1 người thừa kế) hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế phải có công chứng, chứng thực.

Việc công chứng được thực hiện tại văn phòng công chứng/phòng công chứng, việc chứng thực văn bản nhận di sản được thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất;

Những người cùng hàng thừa kế có thể thực hiện tặng cho phần tài sản mà mình được hưởng cùng với việc lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản.

Bước 3: Đăng ký biến động, sang tên sổ đỏ thừa kế là đất cấp cho hộ gia đình

Sau khi đã thực hiện lập văn bản thỏa thuận/khai nhận di sản, những người thừa kế tiến hành đăng ký biến động, sang tên sổ đỏ thừa kế đất cấp cho hộ gia đình.

Cần lưu ý về một số giấy tờ, tài liệu cần chuẩn bị trong giai đoạn này gồm:

  • Văn bản khai nhận/thỏa thuận phân chia di sản đã có công chứng, chứng thực;

  • Giấy chứng tử/trích lục khai tử của người để lại di sản;

  • Di chúc;

  • Đơn đăng ký biến động đất đai, mẫu sử dụng là 09/ĐK;

  • Sổ đỏ đã cấp (bản chính);

  • Giấy khai sinh hoặc giấy tờ khác chứng minh quyền được hưởng di sản thừa kế của người nhận di sản;

  • Giấy tờ nhân thân của người được nhận di sản;

Lưu ý: Người được hưởng di sản thừa kế phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính trước khi được nhận sổ đỏ đã đăng ký biến động/sang tên.

Kết luận: Chia thừa kế đất hộ gia đình theo di chúc hoặc theo pháp luật được thực hiện theo các bước như chúng tôi đã nêu trên.

 
thua ke dat ho gia dinh

3. Xử lý tranh chấp thừa kế đất cấp cho hộ gia đình ra sao?

Theo thông tin bạn cung cấp, việc phân chia tài sản thừa kế của gia đình bạn đang gặp khó khăn vì chú út không đồng ý với việc phân chia này.

Để giải quyết vướng mắc này, có thể thực hiện theo các cách sau đây:

Cách 1: Thương lượng, hòa giải

Việc thương lượng hòa giải có thể nhờ đến sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, những người có tiếng nói trong dòng họ, gia tộc;

Mục đích của việc thương lượng, hòa giải là để các bên thống nhất ý kiến về vấn đề phân chia di sản thừa kế (chỉ áp dụng đối với trường hợp chia phần tài sản được thừa kế theo pháp luật);

Cách 2: Khởi kiện ra Tòa án, yêu cầu chia di sản thừa kế

  • Đây là cách giải quyết triệt để, công bằng nhất mà gia đình bạn có thể thực hiện nếu không tự thỏa thuận, thương lượng được;
  • Phần tài sản được áp dụng thực hiện theo cách thức này là phần tài sản được chia theo pháp luật;
  • Quyết định/bản án của Tòa án là căn cứ để toàn thể gia đình bạn phải tuân thủ thực hiện.

Kết luận: Nếu có tranh chấp về việc chia thừa kế đất hộ gia đình, gia đình bạn có thể cân nhắc thực hiện theo các bước như chúng tôi đã nêu trên.

Trên đây là giải đáp thắc mắc về thừa kế đất hộ gia đình​, nếu còn thắc mắc, vui lòng liên hệ  19006199 để được hỗ trợ.
Nguyễn Văn Việt

Tham vấn bởi: Luật sư Nguyễn Văn Việt

Công ty Luật TNHH I&J - Đoàn luật sư TP. Hà Nội

https://luatdongduong.com.vn/

Có thể bạn quan tâm

X